Ondanks haar naam heb ik de Nassaustraat op het Antwerpse Eilandje nooit heel aantrekkelijk kunnen vinden. Enkele oude panden, die de tand des tijds slecht hebben doorstaan, hebben er eigentijdse en (bijna schreef ik: dus) inspiratieloze architectuur als buur. Toen ik ontdekte hoe de straat eruit zag toen ze nog een plein was, of anders gezegd: vooraleer de Antwerpse vestingen ontmanteld werden, stond het huilen me nader dan het lachen. Het Nassauplein was een stadsrandplein in de beste klassieke traditie. Het Mechelse Kardinaal Mercierplein kan er misschien nog het best mee vergeleken worden.

De onzorgvuldigheid waarmee in de loop der jaren werd omgesprongen met het Nassauplein is exemplarisch voor de ondergang van het zowat volledige werk van Pierre-Bruno Bourla. Paradoxaal genoeg is zijn naam misschien wel bekender dan zijn werk, met dank aan het theater dat zijn naam draagt. Van de vierentwintig werken die hij in Antwerpen uitvoerde, zijn er zegge en schrijve vier in hun oorspronkelijke toestand bewaard. Recent werd de pastorie van de Sint-Laurentiusparochie vervreemd,  zodat ook daarover enige ongerustheid bestaat. Bourla’s kerk in dezelfde parochie is straks een eeuw geleden afgebroken.

Zo blijft de tragiek die Bourla in leven kenmerkte hem achtervolgen na zijn dood. De in Frankrijk geboren stadsbouwmeester was de beschermeling van burgemeester Florent van Ertborn, later gouverneur van Utrecht en een trouwe dienaar van Willem I. Het wekte dan ook geen verwondering dat Bourla werd aangesteld om de architectuurcursus te doceren aan de Antwerpse academie, maar lang duurde die aanstelling niet. Bourla beheerste het Nederlands niet, wat haaks stond op de pogingen van Willem I en zijn omgeving om het onderwijs van hoog tot laag te vernederlandsen. Bourla hield de eer aan zichzelf, en nam ontslag. In tegenstelling tot vele anderen, die na 1830 paradeerden als zelfverklaarde slachtoffers van een hardvochtige monarch, bleef Bourla bescheiden en plichtsgetrouw zijn werk uitvoeren. Hij besefte dat de glorietijd van zijn esthetische opvattingen samenviel met het Koninkrijk van Willem I, en dat het romantische België nooit zijn land zou worden. Dat zijn Nassauplein het best wordt weergegeven op een afbeelding van een revolutiescene uit het rampjaar, is een van de meer bittere vormen die de ironie van de (kunst-)geschiedenis ooit heeft aangenomen.    

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s