Als ik nog eens in Brussel ben, laat ik nooit na mijn oude buurvrouw in Elsene gedag te zeggen. Ze is de negentig voorbij, werd in een patricische familie in Zwitserland geboren en leeft sinds haar korte huwelijk met een Belgische baron in de Lage Landen. We drinken een kopje thee, waar zij altijd iets in doet. De verpleging raadt het haar af, grapt ze dan, maar ze gelooft niet in cardiologen. Als het waar is dat wie op zijn twintigste niet links was, geen hart heeft, hoeft ze zich daarover geen zorgen te maken…

U ziet het genre. De Belgische politiek volgt ze met veel interesse, maar ook na driekwart eeuw verblijf ter plaatse begrijpt ze er niet veel van. Als je het haar vraagt, is een minderheidsregering die met volmachten regeert en de grondrechten in toom houdt zowat het beste dat een land kan overkomen. Als het daarover gaat, verberg ik me achter mijn onkunde, die even groot is als de hare.

Met haar naam had ze niet aan een loopbaan in de politiek moeten denken – te veel kleine d’s, zelfs naar de normen van het chique Elsene. Haar neven, op wie ze erg trots is, houden zich wijselijk ver van oorden waar te veel mensen bij elkaar komen, zoals popfestivals, sociale media of verkiezingscampagnes. Als ik haar – toegegeven, soms wat lange – verhalen over de neefjes hoor, zie ik een bekend beeld.

Of we dat nu leuk vinden of niet, in de loop van de geschiedenis hebben sommige families zich meer ingezet voor het algemeen welzijn dan andere. Dat is zo in de Lage Landen, dat is zo in Zwitserland en dat is elders niet anders. Langzaam maar zeker zijn de vertegenwoordigers van deze families echter verdrongen uit de sfeer van de politiek. De biografie van de vroegere burgemeester van Amsterdam, Gijs van Hall, is daaromtrent nuttige lectuur. De titel alleen spreekt boekdelen: “Alleen omdat ik een Van Hall ben” – en wees gerust, zijn naam gaf hem geen voorsprong en leidde evenmin tot toegeeflijkheid, ook niet al was hij bereid toe te treden tot de Partij van de Arbeid.

Is binnenlandse ballingschap dan het enige alternatief voor vertegenwoordigers van oude families? Hoegenaamd niet. In broederschappen, kerkbesturen, polders en wateringen nemen de leden van deze families verantwoordelijkheid. Vlaanderen kent zelfs een mooie, zij het beschadigde relikwie van dit soort engagement, de pachtprijzencommissie, waarin landbouwers en grondeigenaren overleggen over de prijzen die voor landbouwgrond gevraagd kunnen worden. De namen van de vertegenwoordigers van de eigenaren lezen als een blauwe of rode boekje, zelfs nu de jacobijnse regering in Vlaanderen de commissie centraal, en niet langer provinciaal heeft georganiseerd.

We moeten deze vormen van bestuursengagement koesteren. Ze tonen aan dat het mogelijk is verantwoordelijkheid te nemen ver van het geschreeuw. Ze zijn slapende cellen van een oudere legitimiteit, die ons herinnert aan wat ooit een alternatief is geweest.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s