Wat hebben Leuven, Scherpenheuvel, Temse, Sint-Niklaas, Veurne, Oostende, Ronse en Mechelen met elkaar gemeen ? Tot de Grote Franse Furie werd in elk van deze steden onderwijs verstrekt door de oratorianen – of zoals ze hier werden genoemd, de Oratoren. Waar de jezuïeten vaak de objectieve bondgenoten waren van het centrale gezag, waren de oratorianen dat van het lokale en regionale gezag. De huizen in de Zuidelijke Nederlanden waren opgericht door de Congregatio Oratorii Iesu et Mariae, de sociëteit van apostolisch leven die de Franse kardinaal Pierre de Bérulle in 1611 had opgericht naar het model van de oudere Congregatio Oratorii van de Heilige Filippus Neri. Het “Franse oratorium” werd opgeheven tijdens de revolutiejaren, en na de heroprichting in 1852 beperkte de congregatie haar activiteit tot het Franse grondgebied.

Dat lag en ligt anders voor het “Italiaanse oratorium”, zoals blijkt uit een recent bericht. De Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns kende onlangs een bijzondere erepenning toe aan de oratoriaan pater John Newton Johnson voor zijn uitzonderlijke bijdrage tot de bevordering van de Afrikaanse taal in de Rooms-katholieke Kerk in Zuid-Afrika.

Zuid-Afrika staat niet bepaald bekend als een centrum van katholiciteit, maar kent toch niet minder dan drie vestigingen van het oratorium: in Oudtshoorn, Bloemfontein en Port Elisabeth. Waar de katholieken in Zuid-Afrika grotendeels Engelstalig zijn, hebben de oratorianen resoluut gekozen te werken met Afrikaanstaligen. Pater Johnson ligt aan de basis van de vertaling van het missaal, het lectionarium en meerdere rituales naar het Afrikaans. Als zinspreuk houden zij (onder meer op hun webwerf www.dieoratorium.org) “God is ons erns” aan, een allusie op de leuze “Dit is ons erns”, die in de taalstrijd voor het Afrikaans werd gehanteerd. Het huis in Oudtshoorn telt vijf priesters en twee broeders.

Dichter bij huis, in Londen, staat Brompton Oratory (www.bromptonoratory.co.uk – zie ook de foto hieronder). In deze kerk traden Stéphane Mallarmé, Edgard Elgar en Alfred Hitchcock in het huwelijk – om meerdere redenen natuurlijk niet met elkaar. Vandaag staat de communauteit bekend voor haar verzorgde liturgie, zowel in het Engels als in het Latijn, en zowel in de gewone als in de buitengewone vorm van de Romeinse liturgie. Dat liturgisch pluralisme niet enkel een mooie traditie van de Moederkerk is, maar ook praktisch werkt, wordt in Londen dagelijks aangetoond.

 

800px-Brompton_Oratory-1

 

Het zou een goede zaak zijn als de Oratoren, zij het dan in hun Italiaanse variant, de weg naar de Lage Landen zouden terugvinden. Een experiment loopt blijkbaar in Tilburg, en het valt te hopen dat dit experiment succesvol zal blijken. Op het moment dat het klassieke parochiale model van kerkorganisatie onder druk staat, past het opnieuw te kijken naar beproefde vormen als het oratorium of een grotere betrokkenheid van regulieren in de parochiepastoraal (zoals de norbertijnen eeuwenlang in grote delen van het hertogdom Brabant die beoefenden).

Een gedachte over “Oratores, laboratores, bellatores

  1. Ondertussen heb ik met Yves van Buyten een boek gepubliceerd bij de Averbode uitgeverij over de geschiedenis van de oratorianen.
    Bernard Vandeginste

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s