Een pamflet tegen puriteinse Kerstmishaat uit de tijden van Cromwell

Wie dezer dagen de binnenkomende elektronische post doorneemt, dreigt er een beetje de draad bij te verliezen. Zenders allerhande proberen te verhullen waarom zij wensen zenden, namelijk omdat 2023 jaar geleden de Heiland is geboren. De afbeelding van een kribbe op een elektronische kerstwens geldt als een provocatie (zoals ik recent nog mocht ervaren). Wees dus terughoudend, en wens iedereen “Happy Holidays” – wat gerust kan worden overgedaan in andere seizoenen, want vakantie is er het hele jaar door.

Je kan je eraan ergeren, maar je kan er ook de relativiteit van zien. Bijvoorbeeld door te bedenken hoe doorgeslagen Puriteinen ooit probeerden een einde te maken aan de viering van Kerstmis, die zij onvoldoende waardig en sober vonden. Naar verluidt mag je niet zeggen dat Cromwell een poging deed Kerstmis af te schaffen, want de rol van anderen in dit besluit zou groter zijn geweest – zo schrijft althans het Cromwellmuseum (https://www.cromwellmuseum.org/cromwell/did-oliver-cromwell-ban-christmas). Zo’n oefening kan je natuurlijk toepassen op verschillende gebeurtenissen in de geschiedenis. Robespierre was maar een radertje in het mechanisme dat de Terreur ontketende, en uiteindelijk zou Stalin ook niet in zijn opzet geslaagd zijn zonder de steun van velen. Jaja.

De lezers van deze blog weten dat het “Vox populi, vox Dei” hier niet wordt gehuldigd, maar dat neemt niet weg dat er soms veel gezond verstand schuilt in volksliederen. Dat is bijvoorbeeld het geval in “The World turned upside down”, dat Cromwells haat tegen Kerstfeesten op de korrel nam en heel duidelijk poneerde dat Kerstmis gesneuveld was in de slag bij Naseby, waar het puriteinse leger van de Roundheads de Cavaliers van koning Karel II versloeg. Het lied blijft zinvolle lectuur vandaag: ook een kleine vierhonderd jaar geleden draaide de wereld vierkant. En nog beter nieuws: ook de vorige poging om Kerstmis af te schaffen mislukte smadelijk.

Zalig Kerstmis dus!

Onze tip: beluister de aloude ballade op https://www.youtube.com/watch?v=IuPapvLoYZQ en houd de tekst bij de hand:

Listen to me and you shall hear, news hath not been this thousand year:
Since Herod, Caesar, and many more, you never heard the like before.
Holy-dayes are despis’d, new fashions are devis’d.
Old Christmas is kickt out of Town.
Yet let’s be content, and the times lament, you see the world turn’d upside down.

The wise men did rejoyce to see our Savior Chrits Nativity:
The Angels did good tidings bring, the Sheepheards did rejoyce and sing.
Let all honest men, take example by them.
Why should we from good Laws be bound?
Yet let’s be content, and the times lament, you see the world turn’d upside down.
 
Command is given, we must obey, and quite forget old Christmas day:
Kill a thousand men, or a Town regain, we will give thanks and praise amain.
The wine pot shall clinke, we will feast and drinke.
And then strange motions will abound.
Yet let’s be content, and the times lament, you see the world turn’d upside down.
 
Our Lords and Knights, and Gentry too, doe mean old fashions to forgoe:
They set a porter at the gate, that none must enter in thereat.
They count it a sin, when poor people come in.
Hospitality it selfe is drown’d.
Yet let’s be content, and the times lament, you see the world turn’d upside down.
 
The serving men doe sit and whine, and thinke it long ere dinner time:
The Butler’s still out of the way, or else my Lady keeps the key,
The poor old cook, in the larder doth look,
Where is no goodnesse to be found,
Yet let’s be content, and the times lament, you see the world turn’d upside down.
 
To conclude, I’le tell you news that’s right, Christmas was kil’d at Naseby fight:
Charity was slain at that same time, Jack Tell troth too, a friend of mine,
Likewise then did die, rost beef and shred pie,
Pig, Goose and Capon no quarter found.
Yet let’s be content, and the times lament, you see the world turn’d upside down.